توصيه مطلب 
۰
 
Share/Save/Bookmark
سیستان و بلوچستان در روند توسعه
چهارشنبه ۱۷ دی ۱۳۹۳ ساعت ۱۰:۰۹
سیستان و بلوچستان که زمانی وجه تسمیه 'یادگار مطرود قرن' را یدک می کشید و زمانی نیز با محرومیت و فقر اجین شده و زمانی دیگر دستخوش ناامنی های گسترده و فرار سرمایه ها شده بود اینک با عزم و اراده دو چندان دولت مسیر توسعه و پیشرفت را هموار و تحرک و پویایی را آغاز کرده است.
به گزارش عرش نیوز؛سیستان و بلوچستان با 187هزار و 502 کیلومتر مربع از دو حوزه 'سیستان' در شمال استان شامل شهرستان های زابل، هیرمند، زهک، هامون و نیمروز و 'بلوچستان' در جنوب با شهرستان های خاش، ایرانشهر، سراوان، سیب سوران، مهرستان، دلگان، فنوج، قصرقند، نیکشهر، سرباز، کنارک و چابهار تشکیل شده است.

شهرستان های زاهدان و میرجاوه نیز در مرکز این استان واقع شده اند.

وجود بیش از 1100 کیلومتر مرز خاکی با افغانستان و پاکستان و 310 کیلومتر مرز دریایی در سواحل دریای عمان این استان را در موقعیت بسیار حساس و مهمی قرار داده است.

سکونت اقوام مختلف بلوچ، سیستانی، کرد، لر و سایر اقوام با مذاهب شیعه و سنی در این استان و زندگی مسالمت آمیز و بدون دغدغه در کنار یکدیگر آن هم با وحدت و انسجام مثال زدنی، سیستان و بلوچستان را به الگویی از وحدت تبدیل کرده است.

تاریخ و قدمت نمایه های زیست بشری در این استان به هزاران سال پیش می رسد، وجود آثار باستانی و تاریخی چون شهر سوخته، قبرستان اسپیدژ و قبرستان کشیک هر یک با قدمتی بیش از پنج هزار سال و دهها اثر دیگر نشان از اهمیت این استان و جنب و جوش و عمران و آبادانی آن از گذشته های بسیار دور است.

رشادت دلاور مردان و شیرزنان سیستانی و بلوچ در طول تاریخ ایران بزرگ و ایثار و فداکاری مردم این دیار در حفظ مرزها و کیان این سرزمین اهورایی همواره زبانزد مردمان ایران و دیگر ملل بوده است بگونه ای که بزرگترین شاعر پارسی گوی جهان فردوسی بزرگ اثر جاودانه 'شاهنامه' را با الهام گرفتن از این رشادت ها خلق کرده است.

سخت کوشی مردم این دیار و مصاف سخت آنان با طبیعت این استان را با وجود بحران های سیل و خشکسالی به انبار غله ایران و تامین کننده بسیاری از محصولات کشاورزی بویژه غله و مرکبات تبدیل کرده بود.

دلاور مردی ها و رشادت ها و سخت کوشی های مردم سیستان و بلوچستان بسیاری از دست نشاندگان رژیم ستم شاهی را به وحشت انداخته بود بگونه ای که این استان را در محرومیت شدید نگه داشته بودند و تنها از این شیرمردان و شیرزنان برای حفظ مرزها استفاده می کردند اما در مقابل کمترین خدمات را به آنان عرضه می داشتند.

سیستان و بلوچستان تا پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در محرومیت های بسیاری بسر می برد و از داشتن امکانات مناسب در بخش های مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و غیره بی نصیب بود تا این که با پیروزی انقلاب اسلامی به سبب توجه ویژه مسوولان نظام بویژه حضرت امام خمینی (ره) و رهبر معظم انقلاب حرکت برای محرومیت زدایی آغاز شد اما محرومیت ها آنقدر گسترده بود که تلاش های 30 ساله نتوانست آن را در ردیف استان های برخوردار قرار دهد.

هر کدام از دولت های پس از انقلاب با نگاه خاصی این استان را نگریسته و بر همان اساس برای آن برنامه ریزی کرده اند، که البته بیشتر آنها به واسطه فعالیت های آشکار و پنهان دشمنان برای ایجاد ناآرامی در این استان به نگاه امنیتی ختم می شد.

مهم تر این که متاسفانه نسخه ای هم که برای این استان پیچیده شده مختص این منطقه نبود، در اختصاص اعتبار و سایر امکانات و تجهیزات این استان را همانند سایر استان های برخوردار سنجیده اند در حالی که استان پهناوری چون سیستان و بلوچستان با 11 و نیم درصد گستره کشور و موقعیت خاص جغرافیایی و عقب ماندگی های تاریخی نیازمند نسخه ویژه ای با نگاه منطقه ای و ملی است.

همه مسوولان مدعی اند که این استان ظرفیت ها و توانمندی های فراوانی دارد اما اقدام اساسی و زیربنایی برای شکوفا کردن آنها انجام نشده است.



* تجارت ، مرز و مزیت ها و تهدیدها



مرز را تمامی مسوولان، اقتصاددانان و کارشناسان فرصت بسیار مغتنمی می دانند ولی تاکنون از این نعمت و فرصت برای صادرات آن هم به دو کشور همسایه ای که با بازارهای میلیونی طالب انواع و اقسام تولیدات ایران اعم از محصولات مصرفی تا تولیدات صنایع بزرگ هستند، استفاده لازم نشده است.

مدیر عامل شرکت سیمان سیستان به عنوان بزرگترین صادر کننده استان مدعی است که برای صادرات این محصول سنگ اندازی های فراوانی می شود و به همین سبب روز به روز از میزان صادرات سیمان به افغانستان با آن بازار گرم و پر رونقش، کاسته شده است.

ایجاد بازارچه های مرزی که می تواند بسیاری از مشکلات و بیکاری را حل کند تاکنون موفقیت زیادی نداشته است، علت آن نیز تعدد مراکز تصمیم گیری و نداشتن مدیریت واحد است.

اکنون هفت بازارچه مرزی 'میلک، گمشاد، میرجاوه، جالق، کوهک، ریمدان و پیشین' در شمال و جنوب استان فعال هستند و به گفته مدیر بازارچه های مرزی سیستان و بلوچستان بزودی سه بازارچه دیگر در 'شمسر' سراوان، 'روتک' خاش و 'ایرافشان' مهرستان راه اندازی خواهد شد.

بازارچه های مرزی نیازمند فعال سازی و فراهم کردن زیربناها مانند ایجاد پایانه های مرزی و استقرار دستگاههای دست اندرکار 'گمرک، گذرنامه، حمل و نقل، نیروی انتظامی و غیره' با نیرو و امکانات لازم است.

هم اینک فعالترین بازارچه و معبر قانونی مرزی 'میلک' واقع در شهرستان هیرمند است که به گفته مسوولان دست اندرکار تنها بازارچه و پایانه ای است که فقط صادرات انجام می دهد

فعالیت این پایانه و معبر مرزی نیز در برخی مواقع به سبب کمبود نیروی انسانی و امکانات لازم بویژه دستگاههای ایکس ری و کنترل کامیون ها، با کندی رو به رو می شود بطوریکه بعضا صف کامیونهای قرار گرفته در نوبت به چند کیلومتر نیز می رسد.

این بازارچه برای رونق تجارت و فعالتر شدن خط ترانزیتی چابهار - میلک در مرحله نخست نیاز به ساخت پل دوم بر روی رودخانه مشترک مرزی دارد ( پل نخست با نام ابریشم توان لازم برای رفت و آمد شمار زیاد کامیون ها را ندارد.)

متقاعد کردن کشور همسایه برای ایجاد بازارچه مشترک مرزی رو به روی بازارچه میلک، افزایش امکانات و نیروی انسانی در دو سوی مرز برای روان شدن رفت و آمد کامیون ها و تخفیف های ویژه برای مرزنشینان و تجار فعال از دیگر راههای توسعه ترانزیت و تجارت در محدوده مرز میلک و سایر مبادی خروجی استان است.

فعال کردن تعاونی های مرزنشینان و نظارت لازم بر آنها از دیگر نیازهای این استان و فراهم کردن زمینه توسعه تجارت و امرار معاش مرزنشینان است.

اجرای طرح فروش سوخت به مرزنشینان و صدور کارت برای تبادل دو میلیون تومان کالا در هر ماه گرچه می تواند کمک اندکی برای امرار معاش خانواده های مرزنشین باشد اما موفقیت آمیز نخواهد بود زیرا تاکنون رضایت آنان را بدنبال نداشته است و سود زیادی از این معاملات نصیب مرزنشینان نمی شود.

به گفته شماری از خانواده های مرزنشین در شهرستان هیرمند، این طرح نیز ممکن است به سرنوشت تعاونی های مرزنشینان دچار شود زیرا این تعاونی ها فقط برای یک عده خاصی سود داشت و سایر مردم از آن بی بهره بودند.

یکی از ساکنان شهرستان مرزی هیرمند گفت: بهتر است مسوولان امر فعالیت های 15 سال گذشته تعاونی مرزنشینان این منطقه را بررسی بعد تصمیم هایی نظیر این طرح اتخاذ کنند.

وی که از ذکر نامش خودداری کرد افزود: تعاونی مرزنشینان هیرمند (دوست محمد) به دلیل عدم حسابرسی از سوی دستگاههای دست اندرکار با وجود مبادلات کلان تجاری سودی نصیب اعضا نشد و تنها اعضای هیات مدیره آن سودهای کلانی بردند و برای ثابت شدن این ادعا لازم است حسابرسی لازم انجام شود.

استاندار سیستان و بلوچستان در نشست اخیر کارگروه توسعه صادرات غیر نفتی استان با تاکید بر اینکه به موضوع مرز باید ملی بیندیشم و استانی عمل کنیم، گفت: مرز فرصت، نعمت و سفره پهن شده رنگینی است که باید در مرحله نخست مرزنشینان از نعمات این سفره بهره مند شوند.

علی اوسط هاشمی افزود: وقتی چنین فرصت بزرگی در اختیار ما قرار دارد باید از آن بخوبی استفاده کنیم اما متاسفانه تاکنون نتوانسته ایم انتظارات مردم را برآورده سازیم.

وی خاطر نشان کرد: بیشتر ناملایمات موجود در مرزها ناشی از نیاز است و اگر نیازهای مردم با بهره گیری مناسب از مرز برطرف شود در نتیجه مشکلات نیز کاهش یافته و آرامش و آسایش برای مرزنشینان به ارمغان می آید.

استاندار سیستان و بلوچستان با انتقاد از برگزاری نشستهای بدون برنامه و نتیجه مثبت تصریح کرد: در این قبیل نشست ها باید طرح و برنامه مناسب با نگاه بلند ارائه و در مورد آنها بحث و تبادل نظر شود، وقتی می گوییم به مرز ملی بیندیشیم و استانی عمل کنیم منظور این است که نگاه بلند و ملی داشته باشیم.

وی ادامه داد: بهره گیری از فرصت مرز نیازمند ساختار سازی است در حالی که اکنون ساختار مردمی را در این حوزه نداریم، مشکلات بازارچه های مرزی نیازمند راه حلهای محلی است، کمیسیونهای تجاری مشترک باید راه اندازی شود، اکنون که مجوز صادرات حتی مواد نفتی را داریم و وزارت کشور نیز در حال محول کردن تصمیم گیریهای بازارچه های مرزی به استانداران است، می توانیم از این فرصت ها به خوبی برای توسعه و پیشرفت منطقه و ایجاد اشتغال استفاده کنیم.

استاندار سیستان و بلوچستان تصریح کرد: بازنگری ساختار مرزی، بهره گیری از ارتباطات قومی، فرهنگی و اجتماعی برای رونق اقتصاد مرزی، بکارگیری بنیه های اقتصادی و فنی، ایجاد نمایشگاههای منطقه ای، برجسته سازی موقعیت استان، بررسی نیازهای سایر استانها و راههای تامین این نیازمندیها از طریق این استان و تامین نیاز بازار کشورهای همسایه مهمترین راهکارهای پیشرفت اقتصادی و بهره گیری از فرصت مرز است.

فعال سازی محور ترانزیتی چابهار- میلک که مورد تاکید رهبر معظم انقلاب بوده است با توسعه بندر چابهار و فراهم کردن زمینه های جذب سرمایه گذاران و تجار داخلی و کشورهای همجوار و تسهیل در قوانین گمرکی امکان پذیر خواهد بود.

تردد خودروهای با پلاک منطقه آزاد چابهار در سراسر استان، کاهش تعرفه های گمرکی در منطقه آزاد، بهره مند شدن مرزنشینان استان از معافیت های گمرکی برای تبادل کالا میان منطقه آزاد و کشورهای همسایه، فعال سازی معابر مرزی مصوب شورای امنیت ملی، جلوگیری از برخوردهای ناشایست و اجحاف آمیز ماموران مرزبانی با مرزنشینان نقش مهمی در توسعه منطقه و افزایش در آمد مردم این استان دارد.

در یک کلام آزاد کردن تجارت و راه اندازی دو منطقه آزاد در سیستان و میرجاوه راه حل بسیاری از مشکلات است، امنیت پایدار، توسعه پایدار و ماندگاری ساکنان استان و جذب سرمایه گذاران با اجرای این طرحها امکان پذیر خواهد بود.

استاندار سیستان و بلوچستان گفت: ایجاد منطقه آزاد سیستان در دستور کار قرار دارد و منطقه آزاد میرجاوه نیز در دست پیگیری است که با راه اندازی این دو منطقه آزاد، شرق کشور متحول خواهد شد.



* خشکسالی و کشاورزی

خشکسالی 15 سال است که دامنگیر این استان بویژه شمال آن شده است، تالاب بین المللی هامون که روزگاری منبع امرار معاش بیش از 100 هزار نفر بود از 13 سال پیش تاکنون به معضلی برای مردم این منطقه تبدیل شده، بادهای 120 روزه به 180 روز افزایش یافته و بستر خشکیده هامون مرکز تولید ریزگردها و حرکت شن های روان شده است.

تالاب هامون به عنوان هفتمین تالاب بین المللی باید از حق آبه ویژه ای برخوردار باشد و با همکاری سازمانهای بین المللی حفظ محیط زیست، دولت افغانستان مجبور به تعیین حق آبه ای برای این تالاب شود، این در حالی است که 800 میلیون مترمکعب حق آبه سالانه سیستان از رودخانه هیرمند و سد کجکی جدای از حق آبه هامون باشد.

جلوگیری از ساخت سد 'کمال خان' برروی رودخانه هیرمند در ولایت نیمروز افغانستان با دیپلماسی قوی، گفته می شود این سد که ساخت آن حدود 40 سال پیش از سوی آمریکایی ها پایه ریزی و عملیات ساخت آن نیز در همان سالها آغاز شده و بعد از مدتی به تعطیلی کشیده شده بود، اکنون مجددا از سوی آمریکاییها پیگیری شده و قرار است در ولایت نیمروز ساخته شود.

با ساخت این سد و وجود سد کجکی در ولایت هلمند افغانستان حتی از خروج روان آبهای ناشی از بارندگیها به رودخانه هیرمند جلوگیری خواهد شد.

کشاورزی بزرگترین منبع در آمد مردم شمال و جنوب این استان بوده است، اکنون کشت برخی میوه های گرمسیری و سردسیری در جنوب و مرکز استان از درآمد فراوانی برخوردار است اما دریغ از توسعه و پیشرفت و بهره برداری بهینه از این توانمندی ها تاکنون.

با توجه و عنایت ویژه رییس جمهور و اعضا هیات دولت و تصویب طرح بزرگ انتقال آب با لوله به 146 هزار هکتار زمین کشاورزی در شمال و جنوب این استان و اجرای طرح های نوین آبیاری، امید به زندگی در مردم این دیار افزایش یافته و می توان گفت با اجرای این طرح سیستان و بلوچستان از آینده روشن و درخشانی برخوردار خواهد شد.

این استان دومین تولید کننده خرمای کشور با تولید سالانه بیش از 200 هزار تن است در حالی که افزایش کشت و تولید، فرآوری، بسته بندی و صادرات آن با ایجاد صنایع جانبی می تواند تعداد زیادی را مشغول بکار کرده و در آمد قابل توجهی برای کشاورزان و سایر دست اندرکاران آن به ارمغان آورد اما همچنان نیازمند توجه و عنایت مسوولان و جذب سرمایه گذار بخش خصوصی است.

به گفته رییس سازمان جهادکشاورزی سیستان و بلوچستان خشکسالی های 15 ساله افزون بر سه هزار و 600 میلیارد تومان به بخش کشاورزی خسارت وارد کرده است.

رضا نجفی تنها راه نجات کشاورزی این استان بویژه منطقه سیستان را اجرای طرح لوله کشی و انتقال آب بوسیله لوله به مزارع کشاورزی دانست و افزود: کمبود منابع آبی، هدر رفتن زیاد آب به سبب جذب زمین و تبخیر بالا ، اجرای طرح لوله کشی و انتقال آب بوسیله لوله به مزارع کشاورزی و طرح آبیاری نوین زمین های کشاورزی را بسیار ضروری کرده است.

وی بیان کرد: دولت تدبیر و امید با تصویب طرح یادشده و تامین اعتبار مورد نیاز آن آرزوی دیرینه مردم این سامان را بر آورده کرده و اجرای طرح انتقال آب با لوله به 146 هزار هکتار زمین کشاورزی و تغییر نوع کشت در منطقه، این استان را به منطقه ای سرسبز و تامین کننده بسیاری از نیازهای کشور تبدیل می کند.

شمال این استان توانمندی و ظرفیت تولید غله، انگور، هندوانه و خربزه و علوفه را دارد و در مناطق مرکزی این استان مانند زاهدان و خاش میوه های سردسیری (زردآلو، آلو، انار و انگور منحصر به فرد) و شهرستانهای جنوبی نیز میوه های گرمسیری بویژه موز، انبه، گواوا، چیکو، برنج، علوفه، سبزیجات وصیفی جات و سایر محصولات فصلی و خارج فصل را دارد که با اجرای طرحهای مورد نظر دولت یازدهم این استان می تواند نیاز بسیاری از مناطق کشور را تامین و در آمد فراوانی را نصیب کشاورزان و سایر دست اندرکاران کند.

جنوب سیستان و بلوچستان با بارانهای سیل آسا موسمی و فصلی رو به رو است که اگر همین میزان بارندگی با اجرای طرحهای آبخیزداری و سدسازی مهار شود می تواند نیاز آبی تمام استان را تامین کند.

سدهای ایجاد شده گرچه می تواند مشکل کمبود آب را رفع کند اما باید برنامه ریزی لازم برای بهره گیری از آنها انجام شود.

گفته می شود؛ با اجرای تعدادی از این سدها ساکنان روستاهای بالا دست آنها را با مشکل رو به رو شده و زمین ها و روستاهایشان به زیر آب رفته است اما چنانچه آبگیری و انتقال آب به مزارع پایین دست با برنامه مدون و اصولی انجام شود می تواند این مشکل را به خوبی رفع کند و ساکنان روستاهای یادشده به پایین دست انتقال یابند و کار کشاورزی را رونق دهند.

توزیع مناسب آب سدها و تعیین حق آبه برای آشامیدنی شهرها و روستاها و مزارع کشاورزی پایین دست سدها از نیازهای اساسی است که باید با دقت بیشتری انجام شود.

رفع مشکل کمبود آب، خارج شدن از وابستگی استان به کشور همسایه، رونق کشاورزی، جلوگیری از مهاجرت مردم این استان به سایر نقاط کشور و بازگشت مهاجران سالهای گذشته از سایر نقاط کشور و کشورهای خارجی تنها با اجرای طرح بزرگ انتقال آب از دریای عمان به سراسر استان مقدور خواهد بود.

شیرین کردن آب دریای عمان و انتقال آن به سراسر استان این منطقه را به گلستان کشاورزی، صنعت و تجارت تبدیل خواهد کرد. البته با توجه به بلند مدت بودن این طرح، ضروری است طرحهای کوتاه مدت و میان مدت برای رفع مشکل کم آبی و تولید ثروت برای ساکنان آن اجرا شود.

خشکسالی های چندین ساله موجب تخریب محیط زیست انسانی، جانوری و گیاهی شده و از زمان انسداد مرزهای شمالی استان با دیوار حفاظتی بیشتر مردمی که قبلا به کار کشاورزی، دامپروری و صیادی مشغول بودند و پس از خشکسالی به ناچار به جابجایی کالا از طریق مرز روی آورده بود، اکنون بیکار شده اند که این مساله آنان را یا به مهاجرت و یا سرقت و سایر راههای خلاف کشانده است.



* صنعت

این استان فاقد صنایع بزرگ است و صنایع کوچک نیز یکی پس از دیگری به دلایل متعدد در حال تعطیلی بود و شهرکهای صنعتی در حال تبدیل شدن به خرابه بودند.

کارخانه بافت بلوچ که زمانی افزون بر 2500 نفر در آن مشغول بکار بودند به تعطیلی کشانده شد، کارخانه سیمان زابل و خاش به سبب مشکل گرانی سوخت و همچنین موانع و مشکلات ایجاد شده بر سر راه صادرات محصولات تولیدی تقریبا به حالت رکود در آمدند.

با وجودی که گفته می شد در دولت نهم و دهم پنج هزار و 357 میلیارد ریال تسهیلات اشتغالزایی پرداخت که با این تسهیلات 30 هزار و 274 فرصت شغلی در بخشهای کشاورزی، صنعت، معدن و خدمات در استان ایجاد شده اما عملا میزان بیکاری به بیش از 30 درصد رسیده و برخی کارشناسان معتقدند که تسهیلات اشتغالزایی نه تنها انتظارات را برآورده نکرده بلکه تعداد زیادی از جوانان را به بانکها بدهکار کرده است، زیرا تسهیلات را گرفته و با آنها یا خودرو خریده اند و یا شغل های ایجاد کرده اند که بازدهی ندارد و برخی نیز به تعطیلی کشیده شده است و اکنون نه تنها با افراد بیکار بلکه افراد بیکار بدهکار رو به رو شده ایم.

همین مساله موجب تاخیر در پرداخت بدهی های این افراد به بانکها شده است و معوقات بانکی روز به روز افزایش می یابد.

علاوه بر این گفته می شود حدود دو هزار میلیارد ریال تسهیلات قرض الحسنه ضروری، مشاغل خانگی، خود اشتغالی و کسب و کار خرد با چهار درصد سود در سال 90 به این استان اختصاص یافته و پرداخت شده است که این مساله نیز نیاز به بررسی دارد.

ایجاد و استقرار پنجره واحد گمرکی در گمرک زاهدان، ایجاد منطقه ویژه اقتصادی در سیستان و منطقه ویژه اقتصادی در میرجاوه از دیگر مصوبات سفرهای دولت نهم و دهم است که رو به جایی نبرده است.

28 شهرک و ناحیه صنعتی موجود در استان عملا آنگونه که شایسته منطقه است در بخش صنعت و اشتغالزایی نقش مهمی نداشتند و تنها در حد شعار و آمار باقی مانده بودند.

به گفته برخی از نمایندگان مردم استان در مجلس شورای اسلامی تعدادی از شهرک ها و نواحی صنعتی در حد نصب یک تابلو راه اندازی شده اند و تعدادی دیگر آبرسانی نشده اند.

سفر دکتر روحانی رییس جمهوری و اعضای دولت یازدهم به این استان نوید دهنده به چرخش در آمدن چرخ صنعت بود.

توجه ویژه دولت به توسعه صنایع زمینه تحرک و پویایی را در شهرکهای صنعتی فراهم کرد و چرخ ها به حرکت در آمد و شهرکها در حال پویایی هستند.

تصویب طرحهای بزرگ در سفر فروردین ماه رییس جمهور و هیات دولت به سیستان و بلوچستان از جمله ایجاد کارخانه های بزرگ پتروشیمی، لاستیک سازی، خودروسازی، تخصیص اعتبارات کلان برای گاز کشی به شهرستانهای استان، و دهها طرح دیگر تولیدی و اشتغالزا این استان را به کارگاه سازندگی تبدیل و نور امید را در دلها زنده کرد.

شماری زیادی از مردم این استان با سرمایه های کلان در کشورهای حوزه خلیج فارس و یا سایر استانهای کشور فعالیت می کنند که با ایجاد زیربناها و فراهم شدن زمینه با اجرای طرح های بزرگ گام مهمی برای جذب و تشویق آنان به سرمایه گذاری در استان برداشته شده که نوید دهنده حل بسیاری از مشکلات بیکاری خواهد بود.

صاحبان سرمایه نیازمند تضمین سرمایه های خود از سوی دولت و همچنین روان سازی مسیرهای سرمایه گذاری هستند که در این زمینه استاندار سیستان و بلوچستان چندی پیش اعلام کرد: درهای استان برای همه سرمایه گذاران باز است و مسوولان موظف به روان سازی کارها و فراهم کردن امکانات مورد نیاز آنان هستند.



* گردشگری

سیستان و بلوچستان مملو از آثار باستانی، تاریخی، گردشگری و فرهنگی است اما به سبب وضعیت آب و هوا، توفانهای شن و ماسه، بی مهری در شناساندن ظرفیت ها و توانمندی ها و زیبایی های آن، بزرگ نمایی حوادث امنیتی و افزایش احساس ناامنی مردم و کم توجهی های گذشته جذابیت زیادی برای گردشگران ندارد.

وجود آثار باستانی، تاریخی، فرهنگی و گردشگری از جمله شهر سوخته، دهانه غلامان، کوه خواجه، تپه های کرکو، کوه تفتان، قبرستانهای قدیمی، قلعه های تاریخی (سام، ناصری، خاش، سیب، سرباز، چهل دختر، دزک)، آتشکده کرکویه، تخت عدالت، زاهدان کهنه، سکوهه، روستای کشیک، قبرستان اسپیدژ، دریای عمان، گل فشانها و چشمه های گوگردی، کوههای مینیاتوری، جنگل های حرا، رودهای پرآب، شالیزار، نخلستانهای خرما و باغهای موز، انبه و سایر میوه های استوایی این استان را به بهشت باستانشناسان و طبیعت گردان تبدیل کرده اما دریغ از گردشگر ...

تاسیس دو اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در شمال و جنوب این استان، ایجاد تحرک اساسی در حفظ، نگهداری، مرمت و بازسازی آثار، فراهم کردن زیرساخت های لازم برای جذب گردشگران و اجماع عمومی در اطلاع رسانی و شناساندن این آثار و مراکز گردشگری به گردشگران داخلی و خارجی از ضروریات است.

به گفته مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان حدود 10 هزار اثر تاریخی، باستانی و طبیعی در این استان وجود دارد که تاکنون بیش از سه هزار اثر آن ثبت شده است که از این تعداد یک هزار و 650 مورد آن در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و پرونده 50 اثر برای ثبت در فهرست آثار ملی ارسال شده است.

شهر باستانی سوخته با افزون بر پنج هزار سال قدمت اخیرا در فهرست آثار جهانی به ثبت رسید.

همچنین 26 اثر صنایع دستی سیستان و بلوچستان در رشته های سوزن دوزی، حصیربافی، سفالگری، گلیم بافی و خامه دوزی با توجه به داشتن مولفه های خلاقیت و نوآوری همراه با حفظ اصالت اثر، مهر اصالت ملی دریافت کرده اند.

صنایع دستی شمال استان ارتباط نزدیکی با دریاچه هامون و رودخانه هیرمند دارد زیرا این تالاب در زمان پرآبی تامین کننده مواد اولیه برخی صنایع دستی و همچنین اشتغال مردان و زنان این دیار کهن است اما افسوس که هامون خشکید و فرزندان هامون در پی لقمه ای نان از این دیار به دیار دیگر و.....

مردم این استان افرادی خونگرم، ساده، مهربان و میهمان نواز و دوست داشتنی هستند و می توان ادعا کرد که فکر و اندیشه و مغزشان چون وایت برد (تخته سیاه) سفیدی است که هر کس زودتر بر روی آن مطلب بنویسد برنده است، اگر مسوولان ما نتوانند مردم وطن دوست این منطقه را جذب کنند گروههای وهابی و سلفی به بهانه مذهب این وایت برد زیبا را از آن خود کرده و بسیاری از جوانان را منحرف می کنند.

حرکت های فرهنگی ناب و باب طبع فرهنگ بومی با استفاده از نیروهای خلاق و دلسوز بومی می تواند این توانمندی و ظرفیت را بنحو شایسته ای جذب کند، همانگونه که تاکنون در اجرای برخی برنامه ها مانند جهاد سازندگی، سپردن امنیت به سران و معتمدان طوایف با کنترل و نظارت بیشتر و دقیقتر موفقیت هایی حاصل شده است.

این استان تا چندی پیش در حالت رکود قرار گرفته بود و بیشتر طرح ها و پروژه های مهم و قابل توجه راکد شده بود اما برخی مسوولان در ارایه آمار مشکلی از هیچ کس کم نمی آوردند و حتی در این بخش، استانی پیشرو قلمداد می شدیم با این وجود هیچ تفاوتی در زندگی عادی مردم ایجاد نشده بود.

شماری از مردم این استان مدعی اند در دولت نهم و دهم با وجودی که شعار زیادی در ارتباط با توسعه و پیشرفت سیستان و بلوچستان مطرح و آمارهای کلانی از اجرای طرح های مختلف ارایه می شد اما تغییری زیادی در زندگی و رفاه شخصی ایجاد نشده بود.

آنان می گویند: نیروهای غیر متخصص و کم تجربه غیر بومی که در گذشته برای خدمت به سیستان و بلوچستان می آمدند برای این که نشان دهند افرادی از خود گذشته و ایثارگر هستند، همواره این استان را ناامن و مردم آن را شرور و فروشنده موادمخدر معرفی و چهره خشنی از این منطقه ترسیم می کردند.

از طرفی برخی فیلم سازان نیز هر نوع فیلم و سریالی که با موادمخدر و شرارت در ارتباط است را به این استان مرتبط کرده و در مجموع هجمه بزرگی از سوی نیروهای خودی علیه سیستان و بلوچستان آغاز شده بود که اکنون هر چقدر رسانه های مکتوب توانمندی ها، ظرفیت ها و زیبایی های فراوان این منطقه را به تصویر می کشند هنوز نتوانسته اند ذهنیت هموطنان را نسبت به این استان تغییر دهند.

این مهم نیازمند حرکتی ملی و جمعی از سوی تمامی رسانه های ارتباط جمعی کشور است که در این میان صدا و سیما نقش نخست را می تواند ایفا کند.

مصوبات سفرهای استانی دولت نهم و دهم مردم را امیداور کرد که انقلابی علیه محرومیت های بجای مانده از تاریخ گذشته آغاز شد اما این انقلاب به جنگ فرسایشی تبدیل شد، البته نباید نادیده انگاشت که برخی از این مصوبات و طرح ها موفقیت آمیز بود اما برخی از آنها نیز نیمه کاره رها شد و بر مطالبات مردم افزود.

طرح ساخت راه آهن زاهدان- بم از آرزوهای دیرینه مردم این استان ببار نشست و سوت قطار شادی و نشاط را برای ساکنان سرزمین باد و آفتاب به ارمغان آورد.

طرح گازرسانی تا ایرانشهر اجرا شد و بقیه آن لاک پشتی حرکت می کردد در حالی که قرار بود بطور همزمان طرح لوله کشی در شهرها و خط انتقال اجرا شود که پس از مدتی به حالت رکود در آمد.

طرح انتقال آب از زابل به زاهدان گرچه اجرا شد و بخش هایی از خانوارهای زاهدانی از آن بهره مند هستند اما بنا به اظهار برخی کارشناسان، اجرای این طرح از ابتدا اشتباه بود زیرا سیستان برای تامین آب وابسته به افغانستان است و اکنون زاهدان را نیز به آن اضافه کردند، نکته جالب این که خط دوم انتقال آب از زابل به زاهدان نیز در حال اجراست.

مردم و کارشناسان می گویند با وجود سفره های زیرزمینی بزرگ آب در داخل کشور از جمله شهرستان مرزی میرجاوه، جنوب استان خراسان جنوبی و دشت سیستان، نباید زاهدان را به آب رودخانه هیرمند وابسته می کردیم، اکنون نیز می توان با استحصال آب از سفره های زیر زمینی، مشکل کمبود آب آشامیدنی زاهدان و حتی پنج شهرستان شمال سیستان و بلوچستان را برطرف کرد.

سفر رییس دولت یازدهم و اختصاص اعتبارات کلان برای گاز رسانی، راه آهن چابهار- زاهدان- مشهد، ساخت کارخانه های پتروشیمی، اکتشاف و بهره برداری از معادن با سرمایه گذاری کلان شرکت های بزرگی چون ایمیدرو و ایدرو نشان داد که این دولت نه تنها شعار غیر منطقی نمی دهد بلکه هر وعده داده شده را ابتدا سنجیده و پس از اطمینان از اوضاع مالی و تخصصی، به اجرای آن همت می گمارد.

استاندار سیستان و بلوچستان گفت: یک میلیارد و 600 میلیون دلار از سوی شورای اقتصاد برای ادامه طرح گاز رسانی تصویب و تامین شد که با این اعتبار عملیات گاز رسانی از ایرانشهر به چابهار و از ایرانشهر به زاهدان و زابل با جدیت و قدرت ادامه می یابد.

هاشمی افزود: حدود 700 میلیارد تومان برای اجرای شبکه راه آهن استان اختصاص می یابد.

برخی کارشناسان معتقدند:اکنون که مشکل تحریم وجود دارد و برخی کشورها مانند هندوستان و چین از بابت پول نفت به ایران بدهکار هستند، می توان این بدهی را با مشارکت دادن کشورهای یادشده در اجرای طرح های مختلف مانند راه آهن و گاز رسانی سیستان و بلوچستان از آنها وصول کرد.

به گفته علی اوسط هاشمی استاندار سیستان و بلوچستان خط دوم انتقال گاز اتان از عسلویه به ایرانشهر و چابهار نیز تصویب شده که با اجرای آن طرح های بزرگ پتروشیمی در چابهار اجرا و موجب پیشرفت و توسعه منطقه می شود.

برای اجرای این طرح نیز می توان از کشور چین به عنوان پیمانکار استفاده کرد تا ضمن پرداخت بدهی خود، طرح مورد نظر را نیز بخوبی اجرا کند.



*فرهنگی

استان سیستان و بلوچستان به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی در خط مقدم تهاجم فرهنگی و جنگ نرم دشمنان قرار دارد، استانی با این موقعیت از نظر داشتن امکانات و مکانهای فرهنگی جزو محروم ترین استان هاست.

نیازهای فرهنگی در حوزه دینی؛ ایجاد و تقویت کانونها و تشکلهای ترویج فرهنگ قرآن و عترت، حمایت از برنامه های آموزشی، پژوهشی و گسترش فرهنگ قرآنی، کمک به تهیه نرم افزارهای دینی با توجه به وفور نرم افزارها و لوحهای فشرده ضد فرهنگی در جامعه، کمک به احداث ، تکمیل و تجهیز حوزه های علمیه و مدارس دینی خواهران و برادران، حمایت از برگزاری کرسیهای آزاد اندیشی.

ارتقای نشاط و امید اجتماعی، سیاسی و ملی با استفاده از ابزارها، شیوه ها و فعالیتهای فرهنگی و هنری با توجه به باورهای دینی و و ارزشهای ایرانی -اسلامی از اهمیت خاصی در این استان برخوردار است.

با توجه به کمبود فضاهای فرهنگی، هنری و ورزشی و نبود سالن سینما و تئاتر در این استان ضروری است تمامی سالن های ادارات به فراخور حال و کاربری مورد نظر در ساعات اداری و غیر اداری در اختیار بخش خصوصی برای استفاده عامه مردم قرار گیرد.

ساخت مجتمع های بزرگ فرهنگی هنری، خانه های فرهنگ، توسعه انجمن های مختلف هنری از نیازهای اساسی حوزه فرهنگ سیستان و بلوچستان است.

به گفته شماری از هنرمندان، متاسفانه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی با کمبود اعتبار برای انجمن های فرهنگی و هنری رو به رو است.

هنرمندان بویژه هنرمندان شهرستانی برای تمرین و عرضه برنامه های هنری خود از داشتن مکان مناسب و امکانات لازم بویژه سالن محروم هستند.

پرداخت یارانه برای فعالیتهای فرهنگی، چاپ کتاب، نشریه، مطبوعات محلی، توسعه رسانه های مختلف از ضروریات است زیرا صاحبان قلم و اندیشه و دست اندرکاران حوزه فرهنگ از تمکن مالی لازم برخوردار نیستند و بخش خصوصی نیز به سبب سود اندک و یا بدون سود و ارزش افزوده از سرمایه گذاری در این حوزه پرهیز می کند.

اکنون تعدادی از شهرستانهای استان دارای مجتمع فرهنگی هستند اما جوابگوی نیاز هنرمندان نیست.

فرهنگ و هنر در این استان نیازمند حرکتی نو است زیرا دستگاههای فرهنگی افسرده و بی رمق جامعه را نیز افسرده و بی رمق می کنند.

سالن سینما و تئاتر در هیچ یک از 18 شهرستان این استان وجود ندارد.

سایر نیازهای فرهنگی:

شورای فرهنگ عمومی استان با عضویت شمار بیشتری از دستگاههای دست اندرکار تحرک و پویایی بیشتری بوجود آورد.

ساخت مجتمع های بزرگ فرهنگی، ایجاد کتابسرا و کتابخانه های عمومی با کتب معتبر و جذاب، تشکیل مجمع نخبگان و خردورزان فرهنگی استان با حضور نخبگان فرهنگی، هنری بومی ساکن در سراسر کشور بدور از تنگ نظریهای معمول، تشکیل مجمع های مستقل تجاری، صنعتی و گردشگری متشکل از نخبگان و صاحبان اندیشه بومی و غیر بومی سراسر کشور، تعیین سهم سیستان و بلوچستان از رسانه ملی، راه اندازی و جایگزینی رشته های کار آفرین و مهارت افزایی بجای رشته های غیر مرتبط و خارج از نیازهای استان در دانشگاههای سراسر استان گوشه ای از اقداماتی است که باید برای توسعه و پیشرفت منطقه انجام شود.



* ورزش

سیستان و بلوچستان از جوانان توانمند و با استعدادی برخوردار است که تاکنون باوجود کمبود امکانات در رشته های مختلف خوش درخشیده اند اما متاسفانه مورد بی مهری قرار دارند.

کمبود سالن ها و میادین ورزشی، امکانات و تجهیزات مورد نیاز ورزشکاران، کمبود و یا بعضا نبود اعتبارات برای اجرای مسابقات ورزشی و یا اعزام ورزشکاران به سایر استانها از مهمترین مشکلات ورزش این استان است بگونه ای که ورزشکاران برخی رشته های ورزشی حتی هزینه رفت و آمد به مسابقات را ندارند.

فرماندار زابل می گفت: تعدادی از ورزشکاران مدال آور و قهرمان سیستان به شغل های کاذب روی آورده اند.

استادیوم های موجود ورزشی که زمان ساخت بیشتر آنها به پیش از انقلاب بر می گردد همچنان با همان وضعیت و یا با اندکی کار عمرانی پذیرای ورزشکاران هستند.

نبود اعتبارات و حمایت های لازم از ورزشکاران موجب شده تا برخی از آنان با هزینه شخصی در مسابقات کشوری و یا بین المللی شرکت کنند.

توجه به مسائل ورزشی و فرهنگی سیستان و بلوچستان زمینه را برای پیشرفت جوانان و نوجوانان و همچنین جلوگیری از انحراف آنان فراهم می کند و می تواند سدی مستحکم در مقابل اعتیاد، قاچاق موادمخدر و سوخت باشد و از افتادن قشر جوان در دامان افراد سودجو و قاچاقچی جلوگیری کند.

افزون بر 100 هزار دانشجو در دانشگاههای این استان مشغول به تحصیل هستند که در صورت ماندگاری آنان و همچنینن فراهم شدن بازار کار می توانند این استان را به سمت توسعه و پیشرفت هدایت کنند و باید برای بهره گیری از این توانمندیها برنامه ریزی لازم صورت گیرد.

ساماندهی مرزها، جلوگیری از برخوردهای ناشایست با مرزنشینانی که برای امرار معاش فعالیت تجاری می کنند، جلوگیری از قاچاق دام و توسعه واردات دام به صورت قانونی که منجر به توسعه فعالیت کشتارگاههای مختلف و در نتیجه ایجاد اشتغال می شود، توسعه فضاهای سبز و اماکن تفریحی در شهرها و خارج کردن فضای بی روح شهرها از وضعیت کنونی، ایجاد جذابیت برای سرمایه گذاران و گردشگران، استقرار نیروهای با تجربه و با اخلاق در معابر ورودی و خروجی شهرهای استان.

ساماندهی مطالبات بانکی با بخشش سودهای کلان برای کشاورزان و سایر گروههای کم در آمد اجتماعی و اعلام زمانی مشخص برای بازپرداخت تسهیلات که خود موجب جذب مبالغ کلانی از مطالبات بانکها می شود، خودکفا کردن خانوارهای زیر پوشش کمیته امداد و بهزیستی و جلوگیری از افزایش جمعیت زیر پوشش این نهادها و اقدامهای عملی در رفع محرومیت استان و پرهیز از شعار از دیگر راههای توسعه و پیشرفت منطقه است.



* مسکن

مسکن مهر گرچه تعدادی از بی خانه ها را خانه دار کرد اما شماری از متقاضیان این واحدها از نوع ساخت آنها و میزان سهم آورده گلایه دارند.

چند نفر از مالکان واحدهای مسکن مهر می گویند: تاخیر در اجرای طرح موجب طولانی تر شدن زمان ساخت و افزایش قیمت مصالح شد و به همین سبب برخی تعاونی ها مصالح ارزان قیمت را بکار گرفته و در ننتیجه این واحدها از استحکام لازم برخوردار نیست.

یکی از ساکنان مجتمع مهر شهر زاهدان گفت: دیوارهای برخی واحدها از هم اکنون دچار شکستگی شده و حتی سقف پارکینیگ یکی از واحدها ریزش کرد.

وی که نامش را ذکر نکرد، افزود: اکنون با نگرانی در این واحدها زندگی می کنیم زیرا احتمال می دهیم با وقوع زلزله مشکلات زیادی حادث خواهد شد.

به گفته ساکنان مهرشهر، سهم آورده متقاضیان حدود 16 تا 25 میلیون تومان است که یک کارمند و یا کارگر توان پرداخت این مبلغ را ندارد و برخی افراد هم با فروش وسایل زندگی و قرض گرفتن از اقوام و آشنایان موفق به تهیه سهم آورده شده اند که اکنون به ناچار تمامی حقوق خود را باید برای پرداخت بدهی ها و اقساط وام هزینه کنند و برای تهیه موادغذایی، پوشاک و سایر نیازهای زندگی پولی ندارند و باید تمامی اعضای خانواده مشغول کار شوند که آنهم بازار کاری وجود ندارد.

یکی از مشکلات عمده این طرحها دوری مکان اجرای طرح از مرکز شهر است که صاحبان آنها به سبب نیاز مالی به ناچار وسایل نقلیه خود را برای تامین هزینه ساخت مسکن فروخته اند و اکنون با مشکلات زیادی رو به رو هستند.

ساخت مدرسه، مسجد، کلانتری، درمانگاه و برقراری سرویس های عمومی درون شهری از نیازهای اساسی مجتمع های مسکن مهر است.

مصوبات سفر رییس جمهور و اعضای هیات دولت و اعتبارات تخصیصی برای آنها امید را در دل مردم خونگرم و وفادار سیستان و بلوچستان ایجاد کرده است و می رود که این استان را تا چند سال دیگر در جایگاه ملی خود قرار دهد.

اجرای این مصوبات آغاز گر جوش و خروشی نو را رقم زده و فعال شدن کارگاهها برای پیشبرد طرحها نوید دهنده آینده درخشانی برای این استان است.

اسکله های بندر چابهار تا اواسط سال آینده پذیرای کشتی هایی با ظرفیت 100 هزار تن و تخلیه و بارگیری سالانه بیش از شش میلیون تن کالا است که در کنار آن ساخت محور ترانزیتی چابهار- زاهدان- میلک و فعال شدن سامانه حمل و نقل بار در این محدوده، ساخت کارخانه های پتروشیمی، هاب سوم خودرو سازی کشور در چابهار، ساخت دو کارخانه جدید سیمان و دهها طرح کوچک و بزرگ نه تنها سیستان و بلوچستان بلکه شرق کشور را متحول خواهد کرد.

منبع:ایرنا
کد مطلب: 352415